Rekonstrukcja rządu w Ukrainie. Cztery powody zmian i kto może zostać premierem?

± W niedzielę, 12 lipca 2026 roku prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zapowiedział duże zmiany w ukraińskim rządzie i dymisję premier Julii Swyrydenko. Zełenski przedstawił tę wiadomość w szerszym kontekście – jako zmianę strategii politycznej Ukrainy. Określił priorytetowe kierunki państwa. Wśród nich są m.in. relacje Ukrainy ze Stanami Zjednoczonymi, europejski projekt antybalistyczny, członkostwo Ukrainy do w Unii Europejskiej, stosunki z państwami sąsiadującymi z Ukrainą, „z którymi stosunki wymagają nowych podstaw”, a dotyczy to w szczególności Polski i Węgier oraz Chin.

± Według prezydenta potrzebny jest nowy poziom współpracy z partnerami. W szczególności ze Stanami Zjednoczonymi dotyczących dotyczący licencji na produkcję rakiet do systemu Patriot, w ramach europejskiego projektu przeciwrakietowego oraz innych projektów współpracy w dziedzinie obronności.

± Wcześniej Swyrydenko kierowała Ministerstwem Gospodarki (2021-2025). Według komentatorów jest znana jako profesjonalistka, która starała się wykonywać polecenia prezydenta i wszystko uzgadniać z jego Biurem. Jednak nie przeprowadziła jakichś dużych reform, z których byłaby zapamiętana. Ostatnio nie brała się nawet za większe projekty, przygotowywała żadnych większych projektów, bo nie była pewna, czy jesienią będzie jeszcze sprawować funkcję premiera.

± Prezydent Zełenski zaproponował Swyrydenko, żeby „stanęła na czele nowego, ważnego kierunku w stosunkach z kluczowym partnerem”. Według posła partii Hołos Jarosława Żełeźniaka Swyrydenko może zostać ambasadorką Ukrainy w USA. To właśnie potrzeba zmian zmiany na tym stanowisku mogła przyspieszyć zmiany w rządzie. Tak uważa wielu komentatorow – m.in. Julia Zabielina, dziennikarka polityczna radia NV oraz Roman Romaniuk z „Ukraińskiej Prawdy”. Do niedawna to stanowisko zajmowała Olha Stefaniszyna, była wicepremierka do spraw integracji z Unią Europejską i NATO (2020-2024), ministra sprawiedliwości (2024-2025). Do Stanów Zjednoczonych została oddelegowana dopiero pod koniec sierpnia 2025 roku. Mimo to w tym krótkim okresie Stefaniszynie udało się wiele zrobić.

± Według ukraińskich dziennikarzy i działaczy antykorupcyjnych służby antykorupcyjne szykują się jednak do przestawienia Stefaniszynie zarzutów w sprawie korupcyjnej, która miała miejsce na długo przed jej mianowaniem na stanowisko ambasadora. Działacze antykorupcyjni wskazywali, że sprawa ta ciąży na reputacji ambasadorki. Teraz mogłoby to stanowić jeszcze większy problem i zostać wykorzystane przez rosyjską propagandę.

± Relacje Ukrainy ze Stanami Zjednoczonymi radykalnie się zmieniły, a sam amerykański prezydent zaczął traktować Ukrainę bardziej przychylnie. Jak pisał niedawno „The Wall Street Journal”, Donald Trump jest pod wrażeniem skuteczności ukraińskich głębokich ataków na rosyjskie cele wojskowe i przemysłowe.

± Jednak według Romaniuka z „Ukraińskiej Prawdy” przyczyny rekonstrukcji rządu kumulowały się w ciągu dłuższego czasu i można w skrócie podsumować je w następujących punktach:

± Na tę ostatnią przyczynę – jako główną – wskazuje też „Dzerkało Tyżnia”. „Nieoczekiwana decyzja Zełenskiego o przeprowadzeniu szeroko zakrojonych zmian kadrowych w rządzie oraz potencjalnym mianowaniu menedżera najwyższego szczebla z branży energetycznej [o tym niżej] na stanowisko premiera może świadczyć o tym, że chce ochronić wyczerpany wojną kraj przed powtórzeniem się poważnych przerw w dostawach prądu, jakie miały miejsce zeszłej zimy”.

± „Większość źródeł opisuje Koreckiego jako bardzo dobrego menedżera, ale postać neutralną politycznie, bez wyraźnych ambicji dotyczących samodzielnej roli politycznej. Ma on też całkiem spore szanse na zatwierdzenie przez Radę Najwyższą. Właśnie w tym połączeniu tkwi jego przewaga” – mówi politolog Fesenko.

± Od kilku lat fotel premiera Ukrainy zajmuje lojalny, niepozorny urzędnik. W związku z tym Fedorow, którego „w otoczeniu Zełenskiego podejrzewa się go o dążenie do samodzielnego pełnienia funkcji premiera”, ma mniejsze szanse. Niektórzy komentatorzy wskazują też, że zamiana Fedorowa teraz byłaby niezrozumiała. W połowie stycznia objął resort obrony – wcześniej był ministrem cyfryzacji (2019-2026). Dopiero zaczął reformować resort. Według źródeł Romaniuka w związku z tym Fedorow odmówił zmiany stanowiska.

± W politycznych kuluarach co do tego są jednak wątpliwości. Jest duży konflikt między ministrem obrony Fedorowym Fedorowem a „wszystkimi bez wyjątku ugrupowaniami, które rozrosły się wokół budżetu obronnego na przestrzeni lat wielkiej wojny”. Fedorow jest nielubiany, ponieważ rozpoczął zmiany na stanowiskach, chce wykorzenić korupcję oraz utarte układy, co wielu zainteresowanym się nie podoba. Krytykują ministra za reformę mobilizacyjną, którą zaczęto wdrażać, i za niewystarczającą waloryzację wypłat dla żołnierzy (choć wiadomo, że Fedorow miał do wykonania niewykonalne zadanie. W czasie wojny bardzo trudno jest zadowolić wszystkich. Żołnierze, którzy walczą od lat, i część społeczeństwa, która nie walczy, mają radykalnie różne potrzeby – pierwsi chcą demobilizacji, drudzy – nie trafić do wojska).

± Natomiast odwołanie premier teraz było zaskoczeniem nie tylko dla Swyrydenko, ale też dla większości posłów Sługi Narodu, partii, która tworzy większość w ukraińskim parlamencie. Anastasia Radina, posłanka Sługi Narodu i przewodnicząca komisji antykorupcyjnej Rady Najwyższej Ukrainy mówiła w radiu NV, że wielu posłów i posłanek dowiedziała dowiedziało się o zmianach z komunikatu Zełenskiego w mediach społecznościowych. Stamtąd dopiero wiadomość trafiła do wewnętrznych czatów partii.

± Nie świadczy to dobrze o sytuacji politycznej w kraju. Według konstytucji w Ukrainie obowiązuje system parlamentarno-prezydencki. Rzeczywistość zaś bardziej pasuje do systemu prezydencki. prezydenckiego.

± Oprócz Fedorowa stanowisko w rządzie może rzekomo podobno opuścić minister ds. rozwoju społeczności i terytoriów Ołeksij Kułeba. Posłowie mogą nie przegłosować ponownie też Oksena Lisowego, ministra edukacji, wobec którego jest niezadowolenie w środowisku oświatowym. krytyczne środowisko oświatowe.

± Wedle zapowiedzi Zełenskiego zmiany dotkną również skład kierownictwa organów ścigania. Są informacje, że prezydent chce mianować pierwszego zastępcę szefa Służby Bezpieczeństwa, Bezpieczeństwa Ołeksandra Pokłada na stanowisko szefa Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Nie wiadomo jednak, czy Rada zaakceptuje tę decyzję. Według Romaniuka w takim przypadku Zełenski może mianować Pokłada pełniącym obowiązki szefa SBU na mocy swojego dekretu. A to z kolei może odbić się na relacjach z Kyryłem Budanowem, szefem KP. Jego relacje z byłym współpracownikiem są napięte.