Tydzień wielkich zmian w Ukrainie. Co wiemy po trzech dniach protestów?

± „Mała radziecka armia przegra z dużą!”, „Walczyć powinny drony, a nie ludzie. Fedorowa do MO!”, „Dlaczego ministrowie mają więcej rotacji niż wojskowi”, „6 miesięcy – za mało, 7 lat – za dużo” (słowa skierowane do prezydenta Zełenskiego), „Źródłem władzy są ludzie z kartonami”, kartonami”*, „Fedorow – to innowacje, stare dziady – stagnacja”, „Syrski, precz!”, „Wowa, korupcję w armii trzeba zwalczać, a nie tuszować”, „Jeśli decyzja cieszy wroga – jest ona obiektywnie ch*owa”, „A wojna nie idzie na wakacje”, „Nie spowalniajcie przyszłości”, „Nawet ciąża jest dłuższa niż kadencja Fedorowa”, „Działa? Nie dotykaj”, „Syrski do dymisji”, „Też mamy konflikt z Syrskim” – te hasła dobrze opisują ostatnie wydarzenia w Ukrainie.

+ *W zeszłym roku protesty w obronie NABU i SAP, ukraińskich instytucji antykorupcyjnych, które charakteryzowały się dużą ilością kartonek, czyli transparentów, były nazywane m.in. rewolucją kartonową, kartonowymi protestami. Jak widać, nazewnictwo się przyjęło i funkcjonuje również w obecnych protestach.

± Od trzech dni na placu Iwana Franki w Kijowie, w pobliżu Kancelarii Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego gromadzą się demonstranci. I jeśli w pierwszym dniu protestów, 16 lipca na ulice wyszły setki osób w obronie ministra obrony Mychajła Fedorowa, Fedorowa na ulice wyszły setki osób, to już w kolejnych dniach akcji protestujących były tysiące i coraz bardziej domagają się tysiące, a wezwania do zwolnienia głównodowodzącego Sił Zbrojnych Ukrainy Ołeksandra Syrskiego. Syrskiego coraz głośniejsze.

± Jeszcze tydzień temu w Ukrainie był inny rząd, który – wydawało się – jakoś sobie radził. Jednak 12 lipca 2026 prezydent Zełenski poinformował o „zmianie strategii” państwa i odwołaniu premier Julii Swyrydenko, a zatem całego jej rządu. We wtorek, 14 lipca Rada Najwyższa, ukraiński parlament parlament, poparł tę decyzję. O okolicznościach i możliwych przyczynach rekonstrukcji więcej pisaliśmy wcześniej). Jedną z nich były przygotowania do trudnej zimy, żeby podczas której trzeba ochronić ukraiński system energetyczny przed rosyjskimi atakami – stąd pomysł, na stanowisku premiera lepiej sprawdzi się osoba z doświadczeniem w sektorze energetycznym.

± Protesty odbywają się też w wielu innych ukraińskich miastach. Demonstranci, w większości młodzi ludzie, są przekonani, że Fedorowa trzeba obronić – tak, jak w zeszłym roku obronili niezależność organów antykorupcyjnych, którą władze chciały ograniczyć. Jak żartują Ukraińcy w sieci, protesty w lipcu już stają się tradycją. Niektórzy zabierają ze sobą zeszłoroczne transparenty z nadal aktualnymi hasłami – np. „Nach*a meni systema, szczo praciuje proty mene” (jest to cytat z piosenki zespołu „Żadan Żadan i sobaky”, sobaky, który można przetłumaczyć eufemistycznie na „Po co mi system, który działa przeciwko mnie”).

± Demonstranci mają dwa wymagania żądania – przywrócić Mychajła Fedorowa na stanowisko ministra obrony i odwołać głównodowodzącego SZU Ołeksandra Syrskiego. „Źródłem władzy jest naród” – przypominają.

± Protesty odbywają się też w wielu innych ukraińskich miastach. Demonstranci, w większości młodzi ludzie, są przekonani, że Fedorowa trzeba obronić – tak, jak w zeszłym roku obronili niezależność organów antykorupcyjnych, którą władze chciały ograniczyć. Jak żartują Ukraińcy w sieci, protesty w lipcu już stają się tradycją. Niektórzy zabierają ze sobą zeszłoroczne transparenty z nadal aktualnymi hasłami – np. „Nach*a meni systema, szczo praciuje proty mene” (jest to cytat z piosenki zespołu „Żadan i sobaky”, który można przetłumaczyć (eufemistycznie) eufemistycznie na „Po co mi system, który działa przeciwko mnie”).

± Jeszcze tydzień temu w Ukrainie był inny rząd, który – wydawało się – jakoś sobie radził. Jednak 12 lipca 2026 prezydent Zełenski poinformował o „zmianie strategii” państwa i odwołaniu premier Julii Swyrydenko, a zatem całego jej rządu. We wtorek, 14 lipca Rada Najwyższa, ukraiński parlament poparł tę decyzję. O okolicznościach i możliwych przyczynach rekonstrukcji więcej pisaliśmy wcześniej). Jedną z nich były przygotowania do trudnej zimy, żeby ochronić ukraiński system energetyczny przed rosyjskimi atakami – na stanowisku premiera lepiej sprawdzi się osoba z doświadczeniem w sektorze energetycznym.

± Serhij Sternenko, działacz społeczny, doradca ministra Fedorowa poinformował, że dostaje od wojskowych informacje, że za rozkazem głównodowodzącego po jednostkach wojskowych rozesłano pismo o zakazie współpracy z mediami, publicznych wystąpień, oświadczeń. W razie naruszenia należy wszcząć śledztwa, a winni powinni ponieść odpowiedzialność. Stab Generalnie zaprzeczył tym informacjom.

± Według części wojskowych nie chcieli się angażować publicznie w konfliktowe sytuacje, ale teraz jest to „kwestia przetrwania państwa”. Uważają, dowództwo gen. Syrskiego – osoby o przestarzałych poglądach, jedną z głównych przyczyn w wojsku. Po tych wszystkich informacjach w obecnej sytuacji gen. Syrskiemu będzie trudno zachować stanowisko.

± Według źródeł ukraińskich dziennikarzy Chmara nie przyjął tej propozycji z radością. Gen. mjr Chmara to profesjonalny wojskowy sił specjalnych, był uczestnikiem operacji wyzwolenia obwodu kijowskiego oraz wyspy Węży. Od 2023 roku szef elitarnej jednostki – Centrum Operacji Specjalnych A (Alfa) SBU. Pod dowództwem Chmary Alfa przeprowadziła szereg zakrojonych na szeroką skalę operacji bojowych i dalekosiężnych. Oddziały specjalne przeprowadzały ataki na rosyjskie lotniska (m.in. słynna „Pajęczyna”), magazyny amunicji, rafinerie ropy naftowej oraz zakłady produkujące bomby kierowane i drony. Chmara ma autorytet wśród wojskowych, z żołnierzami „Alfy” bierze bezpośredni udział w operacjach, jest przywódcą, dla którego liczy się człowiek.

± Zełenski, biorąc pod uwagę skalę protestów i zarzuty, że wybrał „sowok”, radzieckość zamiast przyszłości prawdopodobnie zastanawia się też nad zwolnieniem głównodowodzącego Syrskiego. W ciągu ostatnich trzech dni Zełenski przeprowadza spotkania z dowódcami bojowych Sił Obronnych. Natomiast nie wiadomo, ile raz jeszcze zmieni rozpiskę, żeby wszystkich zadowolić i zgasić kryzys, który wywołał tydzień temu. Choć jak pisaliśmy, to nie prezydent i jego Biuro powinni zajmować się zmianą rządu – za to odpowiada ukraiński parlament (bo Ukraina ma ustrój parlamentarno-prezydencki), który obecnie przeżywa głęboki kryzys, o czym świadczą masowe protesty. I to nie obywatele z kartonami powinni rozwiązywać „na ulicy” problemy, robią to tylko dlatego, że nie chcą stracić państwa.

+ Sternenko też dodał, że dowódcom brygad nakazano nagrać nagrania wideo wyrażające poparcie dla Syrskiego. Źródła „Ukraińskiej Prawdy” wśród wojskowych potwierdziły, że takie polecenie rzeczywiście zostało wydane.

+ Po tych wszystkich informacjach w obecnej sytuacji gen. Syrskiemu będzie trudno zachować stanowisko.

± Zełenski też powiedział, że ludzie mają prawo do protestów. Oprócz zwykłych obywateli, celebrytów na protestach pojawili się weterani wojenni, niektórzy z amputacjami. Jeden z nich, wteranów, Dmytro Koziatyński, zachęcał w sieci do protestów.

− „Nie potrzebuję stanowiska ministra obrony, żeby być ministrem obrony. Potrzebuję tego stanowiska, żeby wygrać wojnę”.