Pierwszy las społeczny powstał we Wrocławiu. Co z kolejnymi lokalizacjami?

± - Same wytyczne resortowe są dość zachowawcze. W pierwszym scenariuszu lasy mają nie być wycinane będzie wycinek – to są lasy cenne przyrodniczo, moim zdaniem nie powinny być w ogóle liczone jako społeczne – mówi Marta Jagusztyn. – Drugi to prawdziwe lasy społeczne. Ich główną funkcją jest ta społeczna, a gospodarka leśna jest tam mocno ograniczona. Zapisano, że można pozyskać tylko 10 proc. drewna z wydzielenia w ciągu 10 lat. Ale scenariusze trzeci i czwarty dają leśnikom furtkę do wycinek nawet bardziej intensywnych niż do tej pory. W scenariuszu trzecim dopuszcza się „przebudowę drzewostanu”, czyli zastępowanie jednych drzew innymi. Czwarty scenariusz to tak naprawdę business as usual. Wycinki będą i łatwo będzie je uzasadnić – krytykuje.

± - Mam wrażenie, że cały czas gonimy króliczka. A ten króliczek już powinien być dawno dogoniony – mówi w rozmowie z OKO.press Jacek Zachara, z Inicjatywy „Las Wokół Miast” w Bielsku-Białej. Śląskie miasto ma być pierwszym, gdzie lasy społeczne zostaną powołane w ramach drugiego pilotażu. – Dwa lata temu wykonaliśmy wielką pracę, wyznaczyliśmy pracę. Wyznaczyliśmy teren, który powinien być objęty statusem lasów społecznych. Doszliśmy do porozumienia z samorządem – to nasz wielki sukces, że udało się przekonać urzędników do naszej wizji. Dziś nadal mówimy jednym głosem. Inne zdanie mają tylko Lasy Państwowe, gdyby nie to, już byśmy mieli powołane lasy społeczne – dodaje.

± - To jest robienie ogromnego kroku w tył, bo przecież już dwa lata temu wyznaczyliśmy te tereny. Wykonaliśmy tę pracę, nie rozumiem, po co mamy wykonywać ją po raz kolejny, tylko że tym razem przez geoankietę. Ale zaangażowaliśmy się, bo chcemy, żeby sprawa została doprowadzona do końca. Zachęcamy mieszkańców do wypełniania ankiety, wyjaśniamy, jak to zrobić, rozmawiamy z mediami. Dziwi nas tylko sposób, w jaki ten proces jest prowadzony sposób prowadzenia tego procesu – wylicza Jacek Zachara.

+ Zgodnie z komunikatem Instytutu Ochrony Środowiska, który jest organizatorem procesu 2. etapu pilotażu, na polecenie MKiŚ, prace rozpoczną się od geoankiety – ogólnodostępnego narzędzia internetowego pozwalającego wszystkim zainteresowanym na wskazanie oczekiwanych funkcji obszarów leśnych w ramach planowanych lasów społecznych.

+ Wyniki geoankiet oraz wyniki analiz danych przyrodniczych i leśnych posłużą ekspertom IOŚ-PIB do opracowania propozycji podziału na scenariusze, które będą omawiane podczas serii spotkań z przedstawicielami interesariuszy. Efektem prac IOŚ-PIB będzie raport, w którym zostanie przedstawiona końcowa koncepcja wzmocnienia funkcji społecznych i przyrodniczych lasów Skarbu Państwa zarządzanych przez Lasy Państwowe wokół miast objętych pilotażem.

+ Wyniki prac mają być wdrażane przy pomocy rozporządzenia o ustanawianiu lasów ochronnych (do 10 km od granic miast). Obszary, które znajdą się poza tym zasięgiem, będą ustanawiane zgodnie z zapisami zarządzenia z 20 lipca 2026.

± Zarządzenie Dyrektora Generalnego podpisano w dniu konferencji prasowej we Wrocławiu, ale opublikowano dopiero w środę (22 lipca) wieczorem. Marta Jagusztyn zwraca krytykuje te zapisy. Zwraca uwagę na to, że zapisy zarządzenia są zarządzenie jest znacznie mniej konkretne niż to, co zawarto w ministerialnych „Ramowych sposobach...”

± Proces wyznaczania lasów społecznych wokół 11 aglomeracji rozpoczął się w 2024 roku. Według założeń gospodarka leśna w tych miejscach ma być wstrzymana, ograniczona lub zmodyfikowana – tak, by las służył głównie mieszkańcom, a nie produkcji drewna. W większości miast proces wyznaczania takich terenów utknął na mieliźnie. – We Wrocławiu też nie było łatwo – mówi w rozmowie z OKO.press Grzegorz Idziak z inicjatywy Ratujmy Las Mokrzański, który brał udział w pracach wrocławskiego zespołu. Ostatecznie wokół Wrocławia lasy społeczne obejmą 13,4 tys. hektarów. Problem Niedługo podobna forma ochrony pojawi się w tym, że Kielcach. Jednak lasy społeczne wokół kolejnych dziewięciu aglomeracji będą powoływane na innej podstawie prawnej. Takiej, która, jak mówią społecznicy, nie ograniczy wycinek. w inny sposób.

± „Lasy społeczne to miejsca, w których mieszkańcy mogą odpoczywać, uprawiać sport, uczyć się o przyrodzie i po prostu spędzać czas blisko natury. Jednocześnie są one niezwykle ważne dla naszego bezpieczeństwa i jakości życia – zatrzymują wodę, regulują klimat, oczyszczają powietrze i chronią glebę. Dlatego łączymy ochronę tych funkcji z odpowiedzialnym sposobem prowadzenia gospodarki leśnej” – mówiła pod Wrocławiem ministra Paulina Hennig-Kloska. Choć plan brzmi prosto, proces wyznaczania lasów społecznych maksymalnie skomplikowano.

± W ramach drugiego pilotażu powołane zostaną lasy społeczne wokół Szczecina, Bielska-Białej, Trójmiasta, Łodzi, Krakowa, Katowic, Poznania, Torunia/Bydgoszczy oraz Warszawy. Będą wyznaczane na innej podstawie niż lasy społeczne we Wrocławiu – oprą się Wrocławiu. Zostaną ponownie wykorzystane zapisy ustawy o lasach i rozporządzenie dot. lasów ochronnych (to, które od 34 lat było „puste”). Jednak sposób gospodarki leśnej zostanie oparty na zarządzeniu DGLP z 20 lipca 2026. Z wiadomości od MKiŚ dowiadujemy się, że w tym zarządzeniu opracowano cztery scenariusze:

± - Same wytyczne resortowe są dość zachowawcze. W pierwszym scenariuszu lasy mają nie być wycinane – to są lasy cenne przyrodniczo, moim zdaniem nie powinny być w ogóle liczone jako społeczne – mówi Marta Jagusztyn. – Drugi to prawdziwe lasy społeczne. Ich główną funkcją jest ta społeczna, a gospodarka leśna jest tam mocno ograniczona. Zapisano, że można pozyskać tylko 10 proc. drewna z wydzielenia w ciągu 10 lat. Ale scenariusze trzeci i czwarty dają leśnikom furtkę do wycinek nawet bardziej intensywnych niż do tej pory. W scenariuszu trzecim dopuszcza się „przebudowę drzewostanu”, czyli zastępowanie jednych drzew innymi. Czwarty scenariusz to tak naprawdę business as usual. Wycinki będą i łatwo będzie je uzasadnić – wyjaśnia krytykuje.

± W połowie 2026 roku społecznicy dowiedzieli się, że lasy społeczne zostaną wyznaczone, ale nie na podstawie ustaleń sprzed dwóch lat. Nie oprą się też na tej samej podstawie, co we Wrocławiu. Usłyszeli, że będzie zarządzenie DGLP (o którym piszemy wyżej) i geoankiety – portal, przez który każdy i każda mogą zaznaczyć, z jakich części bielskich lasów korzystają i które chcieliby objąć ochroną. To forma wirtualnych konsultacji.

+ W połowie 2026 roku społecznicy dowiedzieli się, że lasy społeczne zostaną wyznaczone, ale nie na podstawie ustaleń sprzed dwóch lat.