±Sarmacko-romantyczne narracje i metanarracje coraz częściej wchodzą w rażącą – momentami wręcz groteskową – sprzeczność z tym, jak Polska postrzegana jest na zewnątrz. Podczas gdy krajowy dyskurs uporczywie operuje figurami cierpienia lub reprodukuje fantazmaty o rzekomo „zapóźnionym” i anachronicznym społeczeństwie, międzynarodowe analizy opisują Polskę jako jedno z kluczowych centrów wzrostu i stabilności w Europie.
±Narracje, które reklamują polskie osiągnięcia osiągnięcia, nie wybiegają poza sztampowe chwalenie się Kopernikiem, Chopinem i Marią Skłodowską-Curie. Można sobie zadać pytanie, dlaczego współcześni proeuropejscy politycy i media nie zbili kapitału na prekursorskiej roli Polaka, Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego, który w 1831 roku – ponad 100 lat przed Schumanem i Monnetem – wymyślił prototyp Unii Europejskiej.
±Uporczywe trwanie przy autopercepcji słabości nie tylko zaciemnia rzeczywistość, lecz także ogranicza zdolność do efektywnego działania. Problem nie polega więc na tym, kto ma rację – „my” czy „oni” – lecz na tym, że dominujące w Polsce ramy interpretacyjne rozmijają się z empirycznym obrazem kraju funkcjonującym poza jego granicami. Innymi słowy: nie brak sukcesu stanowi dziś główne wyzwanie, lecz niezdolność do jego rozpoznania i konceptualizacji.
−Mity szlacheckie okazały się zdumiewająco długowieczne. Niektórzy badacze mówią o sarmatyzmie jako o trwałym skrypcie kulturowym, który nadal kształtuje współczesne polskie samorozumienie poprzez upraszczanie historii do rozpoznawalnych wzorców.
−Podsumowując, dominująca dziś narracja o Polsce grzęźnie w intelektualnie efektownym, lecz w gruncie rzeczy jałowym rytuale nieustannego roztrząsania romantyczno-sarmackiego „rdzenia” polskości.
+Mity szlacheckie okazały się zdumiewająco długowieczne.