Lead
"Można wszystkie kłamstwa, które padały za zza barierek w Jedwabnem zbijać badaniami naukowymi, śledztwem IPN, informacjami o innych pogromach pogromem – na próżno". Po reportażu OKO.press z Jedwabnego Agnieszka Haska, socjolożka i antropolożka kultury, pisze o przegrywanej bitwie o pamięć
Treść
± „Można wszystkie kłamstwa, które padały za zza barierek w Jedwabnem zbijać badaniami naukowymi, śledztwem IPN, informacjami o innych pogromach pogromem – na próżno”. Po reportażu OKO.press z Jedwabnego Agnieszka Haska, socjolożka i antropolożka kultury, pisze o przegrywanej bitwie o pamięć
± Jedwabne jest tu tylko soczewką, w której skupiają się przez lata elementy gry politycznej. Można wszystkie kłamstwa, które padały za zza barierek w Jedwabnem w lipcu 2025 roku i są cytowane w reportażu Emilii Sułek i Agnieszki Kamińskiej w OKO.press OKO.press, zbijać badaniami naukowymi, wspomnianym śledztwem IPN, informacjami, że Jedwabne nie było jedynym takim pogromem, a Żydzi sami sobie nie zbudowali gett „żeby lepiej im się żyło” – na próżno.
± Pierwszy i najbardziej oczywisty to manifestacja antysemityzmu, który – jak pokazują badania – od lat utrzymuje się w Polsce na w miarę stabilnym poziomie, choć stał się bardziej widoczny w przestrzeni publicznej. Łatwo jest potraktować to jako jakiś margines, ale nim nie jest. W badaniach CBOS z lutego 2026 roku dotyczącym stosunku Polek i Polaków do innych narodów narodów, niechęć do Żydów deklarowało 40 proc. osób. Sumliński, Braun i inne środowiska skrajnie prawicowe i nacjonalistyczne wyrażają poglądy kwalifikujące się jako tzw. antysemityzm wtórny oraz zniekształcanie Holokaustu, którego cechami są m.in.: defensywność historyczna, czyli strategiczne idealizowania idealizowanie przeszłości własnego narodu w celu przemilczania mrocznych kart historii, negowanie własnych uprzedzeń, przerzucanie odpowiedzialności na Żydów, a także „rywalizacja cierpienia”.
± Prawdę zastąpiła postprawda – m.in. algorytmy i strategie Big Techu sprawiają, że w przestrzeniach publicznych dominują polaryzujące, często fałszywe informacje, niż a nie rzetelna wiedza.
± Walka z antysemityzmem (zwłaszcza po 7 października 2023), podobnie jak z różnymi innymi anty- wobec grup mniejszościowych, nie może sprowadzać się wyłącznie do sprawnych działań policji czy wszczynania śledztw prokuratorskich po kolejnym incydencie. Należałoby przyjąć cały pakietu pakiet działań skutecznie przeciwdziałającym przeciwdziałających tego typu wydarzeniom i aktywnie wspierającym wspierających różne społeczności.
± * Dr Agnieszka Haska – Haska, socjolożka, antropolożka kultury, adiunktka w Centrum Badań nad Zagładą Żydów w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Autorka m.in. książek: „Jestem Żydem, chcę wejść”, „Hotel Polski w Warszawie 1943” oraz „Hańba! Opowieści o polskiej zdradzie”. zdradzie”