"Rosjanie nie będą czekać, aż skończymy robotę". Obejrzałem zabezpieczenia. Jest gorzej niż myślicie

+ W celu pełnej przejrzystości poniżej publikuję pełną wersję pytań do MON, które zadałem po moim wyjeździe na granicę, oraz odpowiedzi resortu.

+ 1. 30 listopada 2024 r. we wsi Dąbrówka na granicy z obwodem królewieckim premier Donald Tusk i wiceminister obrony Cezary Tomczyk przedstawiali założenia programu Tarcza Wschód. Czy od tamtej pory na tym odcinku kontynuowano prace? W jakim zakresie?

+ Prace w rejonie Dąbrówki zostały zakończone. Ten odcinek granicy umocniono stosownie do uwarunkowań terenowych i zgodnie z przyjętymi założeniami budowy Linearnej Rozbudowy Inżynieryjnej (LRI) wzdłuż granicy państwowej.

+ Prace w gm. Budry, pow. Węgorzewski, w pobliżu miejscowości Dąbrówka trwały od 30.10 do 21.11.2024 r., gdzie wykonano pierwszą rozbudowę inżynieryjną pasa przygranicznego. Rozbudowa została wykonana na 3 działkach przyległych do granicy państwa. Umocnienia zostały zbudowane na nieruchomościach pozyskanych od Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Zadanie zostało zrealizowane przez żołnierzy 5 pułku inżynieryjnego, 2 pułku saperów, 2 pułku inżynieryjnego i 16 pułku saperów.

+ Należy podkreślić, że Dąbrówka była jednym z pierwszych odcinków pilotażowych programu, na którym weryfikowano przyjęte rozwiązania techniczne, organizacyjne i wykonawcze. Zdobyte doświadczenia są obecnie wykorzystywane podczas realizacji kolejnych przedsięwzięć na innych odcinkach granicy państwowej.

+ Rozbudowa infrastruktury inżynieryjnej prowadzona jest sukcesywnie wszędzie tam, gdzie zostały pozyskane nieruchomości niezbędne do realizacji inwestycji. Proces ten ma charakter ciągły i wymaga przeprowadzenia szeregu działań formalno-prawnych, w tym pozyskania gruntów oraz uzyskania wymaganych zgód i decyzji administracyjnych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

+ 2. Czy kontynuowano rozmieszczanie żelbetowych jeży, które widać na zdjęciach z tamtej wizyty?

+ Tak. Rozmieszczanie elementów zapór inżynieryjnych, w tym żelbetowych zapór przeciwpancernych, jest kontynuowane. Rozwiązania prezentowane w Dąbrówce nie były przedsięwzięciem jednorazowym, lecz stanowiły element szerszego procesu budowy systemu infrastruktury odstraszającej i obronnej, realizowanego w ramach programu Tarcza Wschód. Jednocześnie należy zaznaczyć, że żelbetowe zapory przeciwpancerne są jedynie jednym z wielu elementów wielowarstwowego systemu rozbudowy inżynieryjnej. Program obejmuje również szereg innych rozwiązań służących zwiększeniu odporności państwa, przeciwdziałaniu mobilności potencjalnego przeciwnika oraz zapewnieniu mobilności wojsk własnych.

+ 3. Na jakim etapie znajduje się projekt budowy Tarczy Wschód? Czy prace odbywają się zgodnie z planem i czy zostaną ukończone do 2028 roku?

+ Program Tarcza Wschód znajduje się obecnie w fazie intensywnej realizacji. Prace prowadzone są zgodnie z przyjętymi założeniami, jednak należy podkreślić, że program ma charakter dynamiczny i ewoluuje wraz ze zmianami środowiska bezpieczeństwa oraz doświadczeniami wynikającymi z obserwacji współczesnych konfliktów zbrojnych. Podstawowe cele programu pozostają niezmienne. Należą do nich przede wszystkim zwiększenie zdolności odstraszania i obrony państwa, rozbudowa infrastruktury inżynieryjnej, przeciwdziałanie mobilności potencjalnego przeciwnika, zapewnienie mobilności wojsk własnych oraz zwiększenie odporności państwa.

+ Jednocześnie zakres programu jest na bieżąco rozwijany i dostosowywany do aktualnych wyzwań bezpieczeństwa oraz nowych technologii pojawiających się na współczesnym polu walki. Dotyczy to zarówno rozwiązań inżynieryjnych, jak i systemów rozpoznania, ochrony infrastruktury, bezzałogowych systemów czy przedsięwzięć z innych resortów zwiększających odporność państwa.

+ W ramach realizacji Narodowego Programu Odstraszania i Obrony – „Tarcza Wschód” (pTW), zabezpieczono ponad 61 km długości granicy państwowej (działania te objęły zarówno wykonanie linearną rozbudowę inżynieryjną /LRI/, jak i fizyczną budowę miejsc składowania /MS/). W 2026 roku dalsza realizacja obejmie 16 obiektów MS; tym samym rozbudowa LRI oraz zgromadzenie materiałów fortyfikacyjnych, przy uwzględnieniu elementów wykonanych w latach poprzednich, przełoży się na zabezpieczenie ponad 200 km granicy. Największy z magazynów zostanie wybudowany jeszcze w tym roku - powierzchnia to około 20 hektarów. Wojska inżynieryjne korzystając z magazynów (są zapełnione w 70%) będą w stanie ustawić umocnienia na całej granicy w ciągu 7-14 dni.

+ Należy dodać, że Tarcza Wschód to nie tylko rowy czy zapory ale i również TW systemy, które wzmacniają zdolności Wojsk OPL, Wojsk Radiotechnicznych, OPBMR, zabezpieczenia teleinformatycznego oraz rozwoju zdolności do zabezpieczenia medycznego działań. Najlepsze efekty osiągamy, łącząc wszystkie elementy pTW (poczynając od infrastruktury inżynieryjne, środków rozpoznania i rażenia, zabezpieczenia łączności i OPBMR) z potencjałem i naturalnymi walorami przyrody – to podejście nowoczesne, efektywne i długofalowe; realizowane jest to w kooperacji z MKiŚ w ramach tzw. „Zielonej Tarczy Wschód”. Na odtworzenie natury otrzymamy - 450 mln złotych - nabór na projekty właśnie ruszył.

+ Z dużą intensywnością prowadzimy prace w celu zapewnienia zasięgu komercyjnego, publicznego systemu LTE/5G, w tym poprzez budowę stacji bazowych BTS na potrzeby

+ i zgodnie z wymogami SZ RP. Analogiczne prace prowadzone są w zakresie wzmocnienia zdolności wczesnego rozpoznania możliwych działań przeciwnika i naruszenia przestrzeni powietrznej, poprzez budowę nowoczesnego systemu sieci sensorów rozpoznawczych. Na początku roku zakupiliśmy również system obrony powietrznej i przecidronowej (kryptonim „San”), obejmujący dostawę 18 modułów bateryjnych. To przekłada się na 180 sensorów (radarów dookólnych i sektorowych), ponad 200 efektorów (m.in. artyleryjskich, wyrzutni BSP), oraz ponad 600 różnego typu pojazdów a w tym 288 na podwoziu typu JELCZ. W roku bieżącym przewidujemy dostawę trzech plutonów ogniowych w I konfiguracji.

+ Od początku trwania pTW wydatkowaliśmy ponad 1 mld zł a zakontraktowaliśmy 15 mld zł (na zakup „SAN”) co łącznie stanowi aż ponad 16 mld zł. Plany zakładały wydatek w granicach 10 mld zł. Jednak, zakładając realizację umów zaplanowanych w ramach projektu SAFE (ang. Security Action for Europe) będzie to ok. 10 mld EUR.

+ Dodać należy o również obecności wojsk sojuszniczych i ich zaangażowanie w realizacje zadań w ramach pTW; prace znajdują się na etapie uzgodnieniowym. Biorąc pod uwagę charakter i priorytetowe znaczenie programu w kontekście aktualnej sytuacji geopolitycznej, współpraca z najbliższymi sojusznikami jest kluczowym elementem budowania architektury bezpieczeństwa w naszym regionie, dlatego też aktywnie współpracujemy z przedstawicielami sojuszniczych wojsk SZ USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji. Widzimy bardzo duże zainteresowanie, otwartość i chęć współpracy oraz praktycznego zaangażowania sojuszników w pTW. Na chwilę obecną, strona niemiecka planuje przemieścić I rotację kontyngentu niemieckich wojsk inżynieryjnych do Polski pod koniec czerwca br. Natomiast w przyszłym roku strona USA planuje również przemieszczenie do Polski pododdziału inżynieryjnego (US Illinois Guard) do praktycznej rozbudowy inżynieryjnej (inicjatywa Strategic Partnership Programme). W marcu br. odbył się także rekonesans z przedstawicielami francuskich SZ, które aktualnie również rozważają praktyczne zaangażowanie w pTW.

+ Ponadto, USAREUR-AF przedstawiło inicjatywę Eastern Flank Deterrence Initative, która ma charakter komplementarny wobec narodowych wysiłków wzmacniania wschodniej flanki NATO, w tym p TW. Inicjatywa ta, rozwijana przez państwa Sojuszu przy wsparciu sił USA, zakłada wykorzystanie niskokosztowych, „attritable” systemów bezzałogowych, rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji oraz wielowarstwowych systemów obronnych w celu przeciwdziałania przewadze przeciwnika w zakresie masy i tempa działania.

+ 4. Na jakiej długości na granicy z obw. Kaliningradzkim i w rejonie przesmyku suwalskiego są rozlokowane/wybudowane żelbetowe jeże, palisady, ukrycia dla ludności cywilnej i dla wojska, rowy przeciwczołgowe?

+ Odpowiedź na przedmiotowe pytanie ma charakter niejawny. W odniesieniu do zapytania o skalę zabezpieczeń w tym krytycznym sektorze, informujemy, iż aktualnie dysponujemy zasobami materiałowymi, które pozwalają na zabezpieczenie odcinków granicy o łącznej długości ponad 200 kilometrów. Ten potencjał jest sukcesywnie wzmacniany i rozbudowywany. Istotnym elementem jest, że ostatnio podpisaliśmy umowę na setki tysięcy min, które mogą być rozmieszczone na granicy w ciągu 48 godzin. W tej chwili trwa praca nad pierwszym odcinkiem “inteligentnej granicy” gdzie główną rolę będą odgrywały drony, które będą dozorowały granicę i przekazywały obraz sytuacyjny do dowództwa operacyjnego.

+ 5. Na jakiej długości na granicy z Białorusią są rozlokowane/wybudowane żelbetowe jeże, palisady, ukrycia dla ludności cywilnej i dla wojska, rowy przeciwczołgowe?

+ Odpowiedź na przedmiotowe pytanie ma charakter niejawny. W odniesieniu do zapytania o skalę zabezpieczeń w tym krytycznym sektorze, informuję, iż aktualnie dysponujemy zasobami materiałowymi, które pozwalają na zabezpieczenie odcinków granicy o łącznej długości ponad 140 kilometrów. Ten potencjał jest sukcesywnie wzmacniany i rozbudowywany.

+ 6. Ile kilometrów nowych dróg zbudowano w tym rejonie i ile wzmocniono wiaduktów?

+ Infrastruktura drogowa w rejonie Wsi Dąbrówka nie została ujęta jako zadanie o charakterze obronnym w ramach Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg. Program ten opiera się na inicjatywie samorządów i drogi zgłaszane są między innymi poprzez właściwe jednostki samorządu terytorialnego. W tym miejscu należy podkreślić, że Wojsko Polskie przeznacza na Fundusz (Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg) 0,5 mld zł.

+ W ramach realizacji przedsięwzięć związanych z Programem Tarczy Wschód (pTW) wojska inżynieryjne prowadzą doraźne roboty drogowe, których celem jest poprawa stanu technicznego istniejącej infrastruktury komunikacyjnej oraz zapewnienie właściwej dostępności transportowej w rejonach prowadzonych działań. Prace obejmują w szczególności naprawę i wzmacnianie nawierzchni dróg, profilowanie oraz utwardzanie odcinków wykorzystywanych do transportu sprzętu i materiałów.

+ Realizowane roboty mają na celu zapewnienie sprawnego przemieszczania sił i środków zaangażowanych w realizację zadań związanych z linearną rozbudową inżynieryjną oraz budową miejsc składowania materiałów i sprzętu. Działania te prowadzone są wzdłuż północno-wschodniej granicy państwa i stanowią istotny element zabezpieczenia logistycznego oraz wsparcia procesu przygotowania infrastruktury obronnej.