Naddniestrze, republika pragmatycznych oligarchów. Lawirują między Rosją, Ukrainą i UE

± Przez większość ostatnich 200 lat losy Mołdawii i Naddniestrza toczyły się osobno. Przeważająca część dzisiejszej Mołdawii należała do 1812 r. roku do Księstwa Mołdawskiego pod zwierzchnictwem osmańskim, potem do Imperium Rosyjskiego, a po kilku miesiącach niepodległości w 1918, dołączyła do Rumunii.

± Naddniestrze miało inną historię: od końca XVIII w. było częścią Rosji, później sowieckiej Ukrainy. Od 1940 do 1991 r. roku większość terenów dzisiejszej Mołdawii i Naddniestrze włączono w skład ZSRR jako Mołdawską Socjalistyczną Republikę Radziecką.

± Często były to osoby o dobrej pozycji socjoekonomicznej w porównaniu z Mołdawianami. U schyłku ZSRR region pozostawał wieloetniczny, jednak z przewagą ludności rosyjskojęzycznej. Według spisu z 1989 r. roku Mołdawianie stanowili około 40 proc. mieszkańców, Ukraińcy 28 proc., a Rosjanie około 26 proc.

± Rada Najwyższa Mołdawskiej SRR przegłosowała w 1989 r. roku ustawę językową, na mocy której język mołdawski, tożsamy z rumuńskim, zapisywany alfabetem łacińskim, stał się jedynym językiem państwowym, a rosyjski dostał status „języka komunikacji międzyetnicznej”.

± Przełomowy okazał się rok 2025 i przerwanie dostaw gazu z Rosji, w związku ze wstrzymaniem przesyłu przez Ukrainę. Już w pierwszych dniach stycznia 2025 r. roku kryzys sparaliżował niemal cały naddniestrzański przemysł, doprowadził do przerw w ogrzewaniu i dostawach prądu.

± Fakt, że ukraiński rząd nie pochwalił się po 2022 r. roku odebraniem paszportów naddniestrzańskiemu prezydentowi, oligarchom i politykom politykom, i przez długi czas wstrzymywał się z uderzaniem w ich majątki, oraz to, że opisane wcześniej „rajdy na lokale wyborcze” ustały w ostatnich latach, sugeruje, że naciski Ukrainy, Mołdawii i UE na rosyjskich oligarchów przynoszą pewne efekty, a relacja elit separatystycznej eksklawy, zarówno z Rosją, jak i z pozostałymi graczami, jest przede wszystkim transakcyjna i oparta na lęku przed presją ekonomiczną, polityczną czy odcięciem od zasobów.

± W kolejnych latach, latach erozja rosyjskiego wpływu nad Naddniestrzem może postępować, szczególnie, szczególnie gdy Moskwa ma coraz mniej sposobów bezpośredniego oddziaływania na enklawę.