Haakon VIII, nowy król Norwegii - pasierb przestępca, chora żona i miłość poddanych - Dziennik.pl

± Jedno z najważniejszych przemówień Haakon wygłosił 25 lipca 2011 r., kilka dni po zamachach prawicowego ekstremisty w Oslo i na wyspie Utoeya. – Dziś "Dziś wieczorem ulice są pełne miłości. Postanowiliśmy odpowiedzieć na okrucieństwo bliskością. Postanowiliśmy przeciwstawić nienawiści wspólnotę – wspólnotę" - powiedział przyszły monarcha stanął do dziesiątek tysięcy ludzi zgromadzonych przed ratuszem w Oslo. Wystąpienie pokazało, jak rozumiał swoją przyszłą rolę: stać na straży otwartego społeczeństwa, wzmacniać wspólnotę i wyrażać emocje Norwegów w chwilach próby.

± W piątek sam stanął przed godziną próby - o godz. 6.35 w szpitalu w Oslo zmarł Harald V. Na mocy obowiązujących w Norwegii zasad sukcesji Haakon objął tron w chwili śmierci ojca, bez koronacji i zatwierdzenia przez parlament (Storting). Nowy król najpierw złoży przysięgę przed rządem, a następnie powtórzy ją na pierwszym posiedzeniu Stortingu. Zobowiąże się, że będzie rządzić zgodnie z konstytucją i prawem.

± Haakon Magnus urodził się 20 lipca 1973 r. w Oslo jako młodsze dziecko króla Haralda V i jego małżonki Sonji. Jego starsza siostra Maertha Louise nie została następczynią tronu, ponieważ według obowiązujących wówczas reguł pierwszeństwo w sukcesji mieli mężczyźni. Równość płci w dziedziczeniu korony została wprowadzona w 1990 r. i nie działała wstecz. Haakon został księciem koronnym w styczniu 1991 r., po śmierci swego dziadka Olafa V i objęciu tronu przez Haralda. W lipcu tego samego roku skończył 18 lat i po raz pierwszy uczestniczył w posiedzeniu Rady Państwa, czyli rządu. Od dzieciństwa wiedział, że zostanie królem. Do objęcia tej roli przygotowywali go dziadek i ojciec. Haakon mówił później, że nie chciał jedynie odziedziczyć funkcji, lecz musiał zdecydować, czy chce poświęcić jej życie.

± W 1994 r., jako 20-latek, zapalił znicz zimowych igrzysk olimpijskich w Lillehammer, które otworzył jego ojciec. Ukończył Akademię Marynarki Wojennej w Bergen i służył na okręcie. W 1999 r. ukończył politologię na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Odbył później staż w norweskiej misji przy ONZ oraz kurs dyplomatyczny MSZ. W 2003 r. uzyskał tytuł magistra studiów rozwojowych na prestiżowej London School of Economics.

± Po osiągnięciu pełnoletności jako następca tronu uczestniczył w posiedzeniach Rady Państwa i zastępował ojca w obowiązkach, gdy ten chorował lub przebywał za granicą. Po operacji Haralda w związku z koniecznością usunięcia nowotworu pęcherza moczowego zimą 2003 r. po raz pierwszy przez dłuższy czas wykonywał obowiązki głowy państwa. Wygłosił wówczas swoje pierwsze orędzie noworoczne. W ostatnich latach coraz częściej pełnił funkcję regenta: przewodniczył posiedzeniom rządu, przyjmował przedstawicieli władz i reprezentował państwo. Harald V odrzucał możliwość abdykacji, a jego syn przez ponad trzy dekady zdobywał doświadczenie konstytucyjne. Tron objął w wieku 53 lat.

± Jako książę koronny koncentrował się na młodzieży, ochronie środowiska i rozwoju międzynarodowym. Od 2003 r. był ambasadorem dobrej woli Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP). Za najważniejszą osobistą decyzję Haakona uważa się wejście w związek z Mette-Marit Tjessem Hoeiby. Nie pochodziła z arystokracji, samotnie wychowywała syna i w przeszłości miała kontakty ze środowiskami przestępczymi. Ich związek wywołał debatę o przyszłości monarchii, ale Haakon nie wycofał się ze swojej decyzji mimo krytyki i spadku popularności rodziny królewskiej.

± Pobrali się 25 sierpnia 2001 r. w katedrze w Oslo. Przed ślubem Mette-Marit wyraziła żal z powodu swoich dawnych wyborów i potępiła narkotyki. Haakon przyjął do rodziny jej syna Mariusa Borga Hoeiby’ego. Para ma dwoje wspólnych dzieci: Ingrid Alexandrę i Sverrego Magnusa. Małżeństwo, które najpierw symbolizowało otwieranie się monarchii na przemiany społeczne, po 25 latach stało się źródłem kryzysów obciążających początek panowania Haakona.

± Mette-Marit ma obecnie ograniczone możliwości wspierania męża ze względu na ciężką chorobę. W 2018 r. rozpoznano u niej przewlekłe włóknienie płuc, a w czerwcu br. przeszła udany przeszczep płuc. Choroba matki może zwiększyć znaczenie księżniczki koronnej Ingrid Alexandry, pierwszej w kolejce do tronu. Ma za sobą 15-miesięczną służbę wojskową jako żołnierz wojsk inżynieryjnych i strzelec. W 2026 r. przerwała studia w Sydney i przeniosła się na Uniwersytet w Oslo, aby być bliżej chorej matki.

± Kryzysy związane z rodziną królewską osłabiły w Norwegii poparcie dla monarchii, lecz nie zaufanie do Haakona. W sondażu z marca br. niemal 80 proc. badanych uznało, że będzie dobrze albo bardzo dobrze pełnił funkcję króla. Mette-Marit oceniano znacznie słabiej. W lutym 44 proc. respondentów sprzeciwiało się objęciu przez nią roli królowej, a 33 proc. to popierało.

± Haakon VIII objął tron dobrze przygotowany i darzony wysokim zaufaniem społecznym. Nie odziedziczył jednak popularności ojca, która przewyższała poparcie dla samej monarchii. Jako książę koronny mówił, że na okrucieństwo należy odpowiadać bliskością, a na nienawiść - wspólnotą. Jako król będzie musiał przekonać Norwegów, że ten język zachowuje wiarygodność również wtedy, gdy kryzys dotyka najbliższej rodziny monarchy.

− Wystąpienie pokazało, jak rozumiał swoją przyszłą rolę: stać na straży otwartego społeczeństwa, wzmacniać wspólnotę i wyrażać emocje Norwegów w chwilach próby.

− Nowy król najpierw złoży przysięgę przed rządem, a następnie powtórzy ją na pierwszym posiedzeniu Stortingu. Zobowiąże się, że będzie rządzić zgodnie z konstytucją i prawem.

− Haakon został księciem koronnym w styczniu 1991 r., po śmierci swego dziadka Olafa V i objęciu tronu przez Haralda. W lipcu tego samego roku skończył 18 lat i po raz pierwszy uczestniczył w posiedzeniu Rady Państwa, czyli rządu.

− Od dzieciństwa wiedział, że zostanie królem. Do objęcia tej roli przygotowywali go dziadek i ojciec. Haakon mówił później, że nie chciał jedynie odziedziczyć funkcji, lecz musiał zdecydować, czy chce poświęcić jej życie.

− W 1994 r., jako 20-latek, zapalił znicz zimowych igrzysk olimpijskich w Lillehammer, które otworzył jego ojciec.

− W ostatnich latach coraz częściej pełnił funkcję regenta: przewodniczył posiedzeniom rządu, przyjmował przedstawicieli władz i reprezentował państwo. Harald V odrzucał możliwość abdykacji, a jego syn przez ponad trzy dekady zdobywał doświadczenie konstytucyjne. Tron objął w wieku 53 lat.

− Jako książę koronny koncentrował się na młodzieży, ochronie środowiska i rozwoju międzynarodowym. Od 2003 r. był ambasadorem dobrej woli Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP).

− Ich związek wywołał debatę o przyszłości monarchii, ale Haakon nie wycofał się ze swojej decyzji mimo krytyki i spadku popularności rodziny królewskiej.

− Małżeństwo, które najpierw symbolizowało otwieranie się monarchii na przemiany społeczne, po 25 latach stało się źródłem kryzysów obciążających początek panowania Haakona.

− Choroba matki może zwiększyć znaczenie księżniczki koronnej Ingrid Alexandry, pierwszej w kolejce do tronu. Ma za sobą 15-miesięczną służbę wojskową jako żołnierz wojsk inżynieryjnych i strzelec. W 2026 r. przerwała studia w Sydney i przeniosła się na Uniwersytet w Oslo, aby być bliżej chorej matki.

− Mette-Marit oceniano znacznie słabiej. W lutym 44 proc. respondentów sprzeciwiało się objęciu przez nią roli królowej, a 33 proc. to popierało.

− Jako książę koronny mówił, że na okrucieństwo należy odpowiadać bliskością, a na nienawiść - wspólnotą. Jako król będzie musiał przekonać Norwegów, że ten język zachowuje wiarygodność również wtedy, gdy kryzys dotyka najbliższej rodziny monarchy.

− Z Oslo Mieszko Czarnecki (PAP)